Gestemerde Online

Qereçarşeme

Na roje, Kirmancanê Qizilbaşan mîyan de bi Qereçarşeme yan kî bi Qereçarşemeyê Martî êna namekerdene. Çekûye, maneya rojêde sîyaye dana mordemî.

Qereçarşeme, gorê serenameyê Rûmî, edi Çarşemeyê aşma Hawtemalî (Mart) yo verên de êno fîrazkerdene. Şêweyê fîrazkerdene de motîfên bawerîya xozayî (tabîat) û dînî restê pê. Ez hînî bawer a ke Qereçarşeme xelekêde Hawtemalan o.

A roje, pînîtena hêvîya demêde neweyî serwer (hakim) a. Destpêka roja peyseramayena mîlçikanê (teyr) koçeran a. Çimên mordemî gineno re çûkreş û leglegan ro. Hetê ra kêf û şahîye, seba ke mîlçikên koçerî mîjdandayoxê amayena demsera Wisarî yê. Heto bîn ra kî, pizxûnîye niqitîna re zereyê wayîranê mal-dawarî, eke leglege paçiko sûr têy bîyaro.

Paçiko sûr, destnîşanê kudenayena zimistanî yo. Coka miletî mîyan de „Eke bêro re ci vaş beno weş, eke mêro re ci kutik nêweno leş” vajîno. Bi na zarvatene, mendene û nê mendena heywanan û destpêka bûglate êna re ziwan.

Qerecarşeme çito fîraz kerîno?

Rojê ravê, kebanîyî tevdîrê potena xaşile, sermîyanî kî tevdîrê ardena leya şîlanêre vînenê. Leye bi awa pake şunê, qaso ke mordem piro vejîyo, fênda xeleke her di sereyan anê pê, bi lako sûr û sipê gire danê.

Roja Çarşemeyî, kebanîyî kar-barî ra tepîya dest kenê ci, Xaşilanê Qereçarşemeyî pojenê. Sermîyanî kî hazirîya gulirî şîlanerovetene vînenê.

Şîlane ro vetene, kêfê kayî dênê ma domanan. Şîlane cor de sereyî ser ro bı raşanıtene benê, peyê lingan de hîrê reyî danê herd ro û ”Wayîrê mal û doyê xêrî, risq û roja weşe bê!. Heq to gelepan ra, kul-rîşîyan û nêweşîye ra bişevekno!. Xizir, Evdel Musawo ke wayîrê mileketanê hal-qotîkî yo, hal-qotikî meymanê ma û xêrwazî, aj-ujê ma mekero!. Beşerê to bi benîyan weş bêro!…” vanê. Sermîyan, her gulirî hîrê reyî bi na şêwe şîlane ro vejeno. Karê şîlane ke qedîya, aye benê gome de darde kêne.

Kebanîyî, sole lêweyê kurêşijê yan kî kesêde ayetwendoxî de harsim kenê. Aye kenê awe û bi gezikêde pak pijiknenê mal-dawarî ra û ”Heqo, ti risqo xêr bidê! Tawa bi mal û milkê ma mekerê! Fekê cinawiran giredê!. Malê ma, bi ma bidê werdene!…” dûa û negayan kenê.

Sermîyan, sereyê nameyê cinawirê gireyêde kor dano şimondî ro, ke fekê xo duştê can û malî de bêro giredayene. A şimondî kenê binê kemeran yan kî qula (lone) dêsan. Sermîyan her hînî bi leya şîlanêre kî fekê cinawiran giredano. Aye kî keno binê şêmiga gomeyî ra. Bi na rewşe mal û can kul-rişî, hal-qotik, cinawir û tersî ra şevekîno.

Na kar û gureyî ra tepîya, embîryanî (cîran) venga jubînî danê û ”Bêrê ma Xaşila Qereçarşemeyê Martî biwerîme” vanê. De weşecan bo!..

Keso ke mar, milawin û meran ra terseno, eke na roje verê ara pîyaz yan kî sîr biwero û “Ez wisarî bivînî, mişk û maran mevînî” bivajo, o kes tersê înan ra reyîno ra. Bi boya sîr û pîyazî nê hêywanan xo ra fîno durî.

Roja Çarşemeyî, no kar û gure kerîno ke tal-tenga ke esta, wa Heq banco bol-xezna xo. Wa mal-milk bişevekîyo. Bi vatenêde bîne, roja Qereçarşemeyî rojêde tevdîr û tidarekî ya.

(Gereke mordem têkilîya Qereçarşemeyî û Aschermîttwochê Almanan ser ro kî bivindêro.)

Çeko