Gestemerde Online

 Emser sereragêra şehîdbîyena kekê Mehemedî ya 33. a. Se ke êno zanitene naye ra hîrisûhîrê serî ravê keko Mehemed Îstanbul-Kasımpaşa de hetê kontrgerîla ra êno şehîdkerdene. Seba naye kî mi waşt derheqê ey de çîyê binûsnî.

Tawo ke keko Mehemed şehîd kewt, ez hona domano hawt-heşt sere bîya. Hêya şîn û şîwanê a roje zor bo kî êno re mi vîrî. Labelê keko Mehemed qey amê kîştene? Sebebê xo çik bî? Kamî kiştbî? No derheq de ma çîye nêzanitêne. Çîyo ke ma zanitênê tenya dawa çep û raştî (sağ-sol davası) bîye. O taw tekoşina xortanê 68î bi coş û heyecan, bi hêz û qewete, zere û can ra dewam kerdêne û her cayê Tirkîye guret bî xo ver. Yanê demê merdene û mendene bî. Adir û kile varenê. Zulim û zordarîya dewleta Tirkîye şoreşgeran ser ro bi şîdet dewam kerdêne. Hepisxaneyê Tirkîye bi şoreşgeran bîbî pir. Êndî însanê bê suc û bê gunayî, bi roj çiman ver de amêne kiştene. Dinya kerdî bî teng û tarî. O wo ke bi îşkenca amê kiştene, o wo ke bine çimanguretene de amê kiştene, o wo ke çêyê xo de amê kiştene, o wo ke eşt dare. Yanê tern û huşk têmîyan de, adirê zulimkaran de vêşayî.

Mehmet Kocadağ kam o?

Keko Mehemed sera 1950 de dewa Gimgimî (Varto) Gestemerde de êno rîye dînya. Lajê Zêlîxane û Şukrî (Şukrîyê Apê Mistafayî) yo. Zelîxane û Şukrî ra di domanî, yanê Mehemed û Gule benê. Mehemed birawo pîl o. Domantîya ey dewe de vêrena ra. O kî zê her domanê dewe ge selxî dime, ge malî dime, gegane kî karê reşberîyênî dime êno-şono. 5 serî mektebê verênî Gestemerde de waneno. Mektebê wertênî û lîseye Wan de waneno. Zaf seranê qijan de pîyê xo keno vîndî. Tawo ke Apo Şukrî mireno, Mehemed hona 8-9 sere bîyo. Merdena pîyê xo zaf dej dana ci, şewqetê pîyê xo ra marûm û sêy maneno. O kî zê her domanî, gineno war ro û vazeno ra, beno pîl. Êndî re raya çareserîye cêreno. No sebeb ra kî, ganî ya dewe de bimano, xana pîye xo bikero şên û awa, ya kî biwano bibo wayîrê nana xo. Nê di rayanê çareserîye ra, o qerarê xo wendişî re dano ci.

Wan “Alpaslan Öğretmen Okulu” (1966-1972)

Sera 1966 de Wan de dest bi wendişê mektebê Wan “Alpaslan Öğretmen Okulu” keno. Mektebê wertenî, lîse û mektebê malimîye heyanî sinifa pêyene Wan de waneno. Kam çi zano bi senê hêvîye ama bî nê mektebî. Labelê nê mektebî ra, sebebê sîyasetî, sebebê şoreşgerîye ra û Kurdîya xo ra êno eştene.

Zewajê xo (Gulane-Hezîrane 1972)

Mehemed sera 1972 aşma Hezîrane de bi Hurmeta çêna Apê Mehemedî (Mehemedê Alîyê Kerîmî) de bi zerîya xo zewejîno. Nê zewajî ra di çênê xo, Fazîlete û Fîgene benê. Tawo ke keko Mehemed şehîd beno, çênê xo hona qij bîyê. Fazîlete hîrê û Fîgene kî yew sere bîya. A roja sîyaye qet nêna înan vîrî. Ê hayrê verê na weqeta bêbexte niyê. Domanênîya înan kî dewe de vêrena ra. Her çiqas ke ê êndî heskerdena pîyê xo ra mahrûm mend bî kî, her çiqas ke pîyê înan êndî dest porê sereyê înan ra nêkerdêne û nêguretêne virana xo, paçî nêkerdêne kî, êndî pîrika înan Zêlîxane, Axçîge û kalikê înan Wusên her di tornanê xo ser ro, per û baskan anê pê. Çênê Mehemedî hetanî seranê 1986 Gestemerde de lêweyê pîrîka xo Zelîxane, Axçîge û kalikê xo Wusênê Apê Hesenî de manenê. Maya înan Hurmete seranê 1978-79 de êna Almanya û sera 1986 de Hurmete çênanê xo her diyan Fazîlete û Fîgene gêna lêweyê xo.

Şîyayişê Îstanbulî (1974-1976):

Keko Mehemed 18 aşmî eskerîye ra dime, sera 1974 de aşma Gulane de êno dewe. A sere dewe de hetanî payîz maneno. Kar û gureyê çêyî dano arê xelesneno. No mavên de şîyena Îstanbulî re qerarê xo dano ci. Seba naye kî tevdîrê xo vîneno û seba na şîyene xo keno amade. Raye û dirbê xerîbîye ey rê hondê xerîb nîyamêne. Çike ey xerîbîye xo rê mekan û mesken guret bî. O êndî virana Îstanbulê kambaxî û xedarî de bî. Gestemerde ra zaf kewt bî durî. Gestemerde êndî peyê hawtaûhawt koyan de mend bî. Naca Îstanbûl bî û bê çê û bê xebat nêbîyene. Îstanbul Karaköy de yew çê kîra keno û te de nîşeno ro. Îstanbul de cîya cîya karan de xebetîno. Ravê yew fabrîka de dest keno bi kar, xebetîno. Nê karî ra dime kî karê elektrîkî ser ro xebetîno. Gorêye emeg û kedê ey, no qezenc zaf şenik bîyo. No sebeb ra kî çêyî rê yew mektube nûsneno, rûşneno. Seba ke bişîkîyo bikuyo karêde rind û bixebetîyo, pîyê (babalix) xo ra qeyda domananê xo wazeno.

Tekoşina xo (1966-1976):

Tawo ke keko Mehemed şehîd kewt, hona xorto vîstûşeş (26) sere bî. Xortêde esmer û gonîgerm bî. Ey kî zê her şoreşgerî waşto, ke cayê nê cayê ver bi nêheqîye û bê adaletîye tekoşina xo dewam bikero. Hînî eêno zanitene, ke 16-18 serîya xo de bi sîyasetî heşir û neşir bîyo. Roje bi roje eleqa xo bi sîyasetî bena zêde. Yanê êndî zê yew mîlîtanêde aktîfî karê sîyasetî de êno şono. Her çiqas ke maya ey û xanima ey vanê: " Xo rê biwane, îşe to bi sîyasetî nêkewto!" kî , ey hertim vato: "Rew-here ez na raye de serê xo dana." Goreyê vatenan, tawo ke hona dewe de bîyo, kare sîyasetî de amo, şîyo. Demo ke Îstanbul de xebetîno, o kî zê karkeranê bînan zulim û zordarîya kapîtalîstan ra nasibê xo cêno. Labelê na neheqîye û bê adaletîye rê qet tahamûl nêkeno. No sebeb ra kî Îstanbul de tekoşina xo mîyanê yew organîzasyonê sîyasî de bi hêz keno. 1 Gulana 1976 de, bi yarmetî û organîzeyê Sendîkaya DISKî bi coş û heyecan êna fîrazkerdene. 1. Gulane de, o kî zereyê grupa kar organîzekerdene de aktîf xebetîno. Sîyayîşê 1. Gulane de o bi hevalanê xo ra pîya doş danê doşî û bi sloganan bi pankartanê destê xo destek danê ci, û na roja kedkaran re wayîr vejînê. 1. Gulane rê wayîrvejîyena înan rê dostî bîbî şa, dişmenî kî bîbî kor. Êndî dişmenî o kerdbî xo çim ra. Game bi game o teqîb kerdêne. Vilabîyena mîtîngî ra dime, şan de pêyser şaneno raya çêyî, şono. Xebera xo pusîye faşîstanê bêbextan ra çîne bîya. Na şewa tarîye de raye re ci birnenê û uca şehîd kenê. Pêyco ceneza ey Îstanbul Kasimpaşa de êna vînitene. Yanê 1. Gulane 1976 de şehîd beno.

Gestemerde ser ro cêrayîşê hewranê sîyan (2. Gulana 1976 ):

Seran ra sera 1976î, deman ra Wisar, û aşman ra Gulane bîye. Pûk û pûkelaka zimistanî cayê xo wisarê hawt rengînî rê verdabî. Bê vengî û bê kesîya zimistanî ra qet çîye nêmendbî. Cayê bêvengîye û bêkesîye êndî şên û awa bîbî. Her ca bi gul-sosinan û kewetîye xemelîyaye bî. Viçe-viça teyr û turî zê yew orkestra senfonîyî, bêvengîye rê, to vatêne belko konsere dênê. Pepûgê Wisarî rewêna amêbî. Bi wendişê pepûgî her ca heşarê serê xo bîbî. Bi wendişê pepûgî heşarê serêxobîyena tebîatî (xoza) û welat bi welat vilabîyena xebera sîyaye kî êndî her kes heşarê serê xo kerdbî. Bi vilabîyena xebera sîyaye şen û şenayîya Wisarî, viçe-viça teyr û tur, û vengê pepûgê Wisarî hama hînî ca de kîp birîyabî. Xebere êndî her çar parçê welatî ra bîbî vîla. Şîn û şiwan, berbîş û lorîna dayikan kî koyanê Gestemerde ser ro zê mij û dûmanî darîyêne we. 2. Gulane de hevalanê kekê Mehemedî ceneza ey ardbî Gimgim. A şewe ceneza Gimgim de çêyê kek M. Sidiqî de manena, û roja bîne anê goristanê Gestemerde de danê we. Hevalê ey hîre-çar serî tê dime (1977-1980) 1. Gulane de amenê goristanê Gestemerde de, o bi rîmet yad kerdêne. Cuntaya 12. Eylule ra dime dewlete kerd qedexe û nêverda kes bêro. Ma şehîdanê 1. Gulane û taybetîye kî kekê Mehemedî rêyena bi rîmet yad kenîme!

***Mi ke dest bi nê nûsê xo kerd, ez rojê şîya çêyê Fîgene û Fazîlete. Mi waşt derheqê pîye înan de tayê înformasyon bicêrî. Çîyo ke pîyê înan ra înan rê mendbî; kitabî, yew merktûbe (na mektûbe tawo ke Îstanbul de xebetîyo çêyî rê rûşna), çend resmê ey û yew kî çîyo ke derheqê ey de hetanî nika kovaran de amo nûsnayene bî. Çîyo ke nê kitabanê ey ra zaf balê mi ant, yew kî kitabê şîîran bî. Kifş o ke zaf şîrhesker bîyo. Xanima ey Hurmete kî vana şîîrê Nazim Hikmeti zaf wendenê û zaf kî wendişî ra heskerdenê. Kekê Mehemedî kitabê "1933-1966, Varlık Şiirleri Antolojisi" de dormê hîre çar şîîran de bi qeleme çizixe anta û not nûsno: "önemlidir" no sebeb ra mi waşt nê şîîran şima de ki pare bikerî. 

Pireli Şiir

Bu ne acayıp bilmece!

Ne gündüz biter, ne gece

Kime söyleriz derdimizi;

Ne hekim anlar, ne hoca

(…)

Bu düzen böylemi gidecek?
Pireler filleri yutacak;
Yedi nufuslu haneye
Üç buçuk tayın yetecek

(…)

Orhan Veli 

Asılmış

Bir meydan ortasında fecir vakti, asılmış
Meydanlar kadar acı.
Erik ağacı değil, gül ağaci değil
Bu sabah toprakta tek ses: darağacı 
(…)

Fazil Hüsnü Dağlarca 

Sürgün

(…)

Sürgünüm yalnızlığında ömrün

Iki gözümde iki damla yaş,
Dün Tarsus, bugün Tosya
Yarin belki Sarıkamış, belki Muş;
Çekip götürecektir elbet kader bu ya!
Ekmek atlı ben yaya…

Hasan Şimşek

Wusênê Gestemerde

Berlin, 29.04.09 

*Fîgene, Fazîlete û Wakila Hurmete rê seba înformasyonê înan zaf sipas kena.