Gestemerde Online

Raştî kî rewşa ziwanê kirmanckî rind nîyasena. Seba na rind nêşîyena rewşa ziwanî kî ganî na rewşe re rayê çareserî berenê vînîtene. Mi ra gore, rayanê çareserîye ra yewe kî û tewr muhume a wa ke seran ser bi ziwanê kirmanckî û bi ziwanê de standardî yew rojname şerta. Ganî nuskarê ma na mesela bicerenê rojeva xo û naye ser o  rind bifikirîye. No husus de ma herkes re karê de zaf muhum kuno. Yanî seba yew rojname de hewle, sîyasetmedarê ma bi sîyasetê xo, hunermendê ma û bi muzîk û senata xo, nuskarê ma bi nustanê xo, ziwanzanayoxê ma bi ziwan zanitena xo, edebîyatkarê ma bi eseranê xo, tarix zanayoxê ma bi tarix zanitena xo … ke destek bidenê ci û ci wayîr vecîyenê, ez henî guman kena ke zaf çîye de rind eno mîyan.

Seba ke ma nê problemanê xo çareserkeme, herçî ra avêr şarê ma ganî binê çatîye yew dezgeh (muessese) de berone pêser (binê çatîye de zaf hîrayî de). Yanî şarê ma heyanî ke xo mîyan de organîze nêbî, qet çîye hal nêbeno. Binê nê çatî de avêr problemê ma bêrenê tespîtkerdene. Problemî ke amay tespîtkerdene, a ye ra dime gorê tespîtkerdîşê probleman grubê xebatî berenê weçîntene û kar û xebat nê gruban ra berone vila kerdene. Ma ke derd ê xo re derman nêbîme, kes o bîn derd ê ma re derman nêbeno. Dermanê nê derd ê ma kî o wo ke, binê yew çatî de pêrêştena ma wa. Fikrê xoyê sîyasî hete şanîme û seba kamîya xo, seba tarixê xo, seba welatê xo, seba zîyar û dîyaranê xo, seba ziwan û kulturê xo … kî yew nuxta de pêresîme. Herkes ke ravazo xo ser o çîye bikero no karê ziwan û kulturî nîya nêmecet maneno û çîye nîyame têlewe. Ganî şarê ma doşê xo bido doşî û na xizmeta kulturî pîya bikerone.

Yan kî yew komela nuskaranê kirmancan (zazayan) çêbone.  Bine çatîye na komele de kî merdim şîkîno kar û xebatê ziwan û kulturî rehet raye ra berone. Honde ke ma mîyan de organîze bibo.

Yew probleme de ma wo bînî kî, nuskarê ke bi ziwanê kirmanckî (zazakî) nustanê xo nivisnenê yanî hususê ziwanê standart de ganî dîqet bikerenê. Honda wo ke şima dest ra eno nustanê xo bi ziwanê de standardî binivisnê. Herkes ke gorê fekê herema (mintiqa) xo, gorê fekê dewa xo binivisno, o taw çîye neno famkerdene û ziwanê ma ravêr nêşono. Yanî nuskarî ganî nustanê xo bi ziwanê de standardî û bi can û royê kirmancîye binivisnê. No semed ra kî ziwanê de muşterek yanî ziwanê de standard û akademîk ser o berone vindetene. Henî bone ke wa wendoxî kî nustanê şima rehet biwanê. Ganî ma mezgê wendoxan têmîyan ra mekeme.

Mi ra gore problemê mayê ke avêr berenê çareserkerdene nêwe:

Herçî ra avêr şarê ma ganî binê çatîye yew dezgeh (muessese) de berone pêser.

Yan kî yew komela nuskaranê kirmancan (zazayan) çêbone. 

Rind nêşîyena rewşa ziwanê kirmanckî ser o ganî berone vindetene.

Seran ser bi ziwanê kirmanckî yew rojname neşr bone.

Bi yew alfabe û ziwanê de standardî ser o berone vindetene, çunke tamara canê ziwanî, alfabe û standardîze bîyena ziwanî ya.

Nê problemê ma kî ancax binê yew çatî de bi pêrêştena şarê ma çareser benê. Bêrenê ma na çila pîya tafîme û na dinya tarîye ra vecîme. Bêrenê ma nê adirî pîya wekemê û lojina ma ra kî dûy wedarîyo.

 

Wusênê Gestemerde

Berlin, 12.11.09